امیرالمؤمنین امام علی(ع) در میدان نبرد تنها با شمشیر و توان نظامی بر دشمنان خود غلبه نمیکرد؛ هیبت و اقتدار روحی آن حضرت چنان در دل رقیبان نفوذ کرده بود که برخی از آنان پیش از آغاز رویارویی، بخشی از توان و روحیه خود را از دست میدادند؛ نکتهای که امام(ع) در حکمت ۳۱۸ نهجالبلاغه با جملهای کوتاه اما معنادار به آن اشاره کرده است: «ما لَقِیتُ رَجُلاً إِلّا أَعانَنِی عَلَی نَفسِهِ»؛ «با هیچکس روبهرو نشدم، مگر اینکه مرا بر ضد خودش یاری کرد.»
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، رمز پیروزیهای امیرالمؤمنین امام علی(علیهالسلام) در برابر همتایان و دشمنان، تنها در قدرت جسمانی یا مهارت جنگی ایشان خلاصه نمیشد؛ بلکه قدرت روحی و هیبت آن حضرت عاملی بود که بر فضای میدان نبرد تأثیر میگذاشت و روحیه طرف مقابل را تحت تأثیر قرار میداد.
در حکمت ۳۱۸ نهجالبلاغه آمده است که از امام علی(علیهالسلام) پرسیدند: «به چه وسیلهای بر همتایان خود غلبه کردی؟»؛ «وَقِیلَ لَهُ عَلَیْهِ السَّلَامُ بِأَیِّ شَیْءٍ غَلَبْتَ الْأَقْرَانَ؟»
امام(ع) در پاسخ فرمودند: «مَا لَقِیتُ رَجُلاً إِلاَّ أَعَانَنِی عَلَی نَفْسِهِ»؛ یعنی «با هیچ مردی روبهرو نشدم، مگر اینکه مرا بر ضد خودش یاری کرد.»
«اَقران» جمع «قِرن» و به معنای همتا و همطراز است. پاسخ امام(ع) در ظاهر کوتاه است، اما به یک واقعیت مهم در میدانهای نبرد اشاره دارد؛ اینکه گاهی شکست، پیش از درگیری نظامی و از درون روحیه فرد یا سپاه آغاز میشود.
سید رضی نیز در توضیح این سخن امام(ع)، آن را ناظر به جایگاه هیبت آن حضرت در دلها میداند و مینویسد: «یُومِیءُ بِذلِکَ إلی تَمَکُّنِ هَیْبَتِهِ فِی الْقُلُوبِ»؛ یعنی این سخن به استقرار و نفوذ هیبت امام(ع) در قلبها اشاره دارد.
بیتردید، روحیه یکی از عوامل مهم در پیروزی یا شکست در یک نبرد است. نیرویی که از اعتمادبهنفس و روحیه بالا برخوردار باشد، حتی در شرایط دشوار نیز توان بیشتری برای ایستادگی و مقابله دارد؛ در مقابل، ترس و تزلزل روحی میتواند توان یک نیروی نظامی را کاهش دهد، حتی اگر از نظر تعداد و تجهیزات در وضعیت مطلوبی قرار داشته باشد.
امام علی(ع) در میان عرب به شجاعت و دلاوری شهرت داشت و این آوازه پس از جنگ خندق و رویارویی با «عمرو بن عبدود»، از جنگاوران نامدار عرب، بیش از گذشته گسترش یافت. این شهرت سبب شده بود حضور آن حضرت در میدان نبرد، برای کسانی که مقابل ایشان قرار میگرفتند، صرفاً مواجهه با یک جنگجو نباشد؛ بلکه رویارویی با شخصیتی باشد که شجاعتش پیشاپیش در ذهن آنان شکل گرفته بود.
از همین رو، هنگامی که امام علی(ع) وارد میدان میشد، ممکن بود برخی از مبارزان پیش از آغاز درگیری، تحت تأثیر هیبت و آوازه آن حضرت، بخشی از توان روحی خود را از دست بدهند. همین خودباختگی، قدرت تصمیمگیری و توان مقابله آنان را کاهش میداد و زمینه را برای پیروزی امام(ع) فراهم میکرد.
بنابراین، حکمت ۳۱۸ نهجالبلاغه را میتوان از جمله سخنانی دانست که به نقش قدرت روحی و تأثیر هیبت در سرنوشت نبردها توجه میدهد؛ جایی که ممکن است نتیجه رویارویی، پیش از آنکه شمشیرها به حرکت درآیند، در میدان ذهن و روح انسانها رقم بخورد.
منبع:فارس
کد مطلب 2280123
-
روزیِ بیمنت خدا؛ چرا رزق الهی با هیچ بخششی قابل مقایسه نیست؟
-
امام علی(ع) چگونه پیش از آغاز نبرد پیروز میشد؟ راز هیبتی که دشمن را از پا میانداخت
-
کلید کمال انسان چیست؟گوهری که ارزش انسان را بالا میبرد
-
رادیولوژی باطن؛ سازوکار تبدیل کنش مادی به ارزش ابدی
-
«نصر الهی» یعنی چه؟ تفسیر متفاوت فخر رازی از سورهای که همه آن را با پیروزی میشناسند