در نگاه پیامبر اکرم(ص) و امام علی(ع)، علم تنها وسیلهای برای افزایش دانستهها نیست؛ بلکه چراغی برای تشخیص راه درست، رسیدن به سعادت و دور ماندن از جهل و گناه است. در احادیث فراوانی بر ضرورت دانشآموزی، یادگیری از کودکی، پرسیدن بدون خجالت و بهرهگیری از دانش دیگران تأکید شده و حتی «طلب دانش» از وظایف مسلمان دانسته شده است.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، علمآموزی در فرهنگ اسلامی تنها راهی برای افزایش دانستهها نیست؛ بلکه مسیری برای رشد عقل، اصلاح رفتار و رسیدن به سعادت در دنیا و آخرت به شمار میرود. پیامبر اکرم(ص) و حضرت علی(ع) در سخنان و روایات متعدد، بر اهمیت کسب دانش، مطالعه، تجربهاندوزی و بهرهگیری از اندیشه اهل علم تأکید کردهاند و جهل و نادانی را از عوامل دور شدن انسان از مسیر درست دانستهاند. در ادامه، برخی از احادیث و توصیههای ارزشمند پیامبر(ص) و امام علی(ع) درباره جایگاه علم و دانشآموزی را مرور میکنیم.
احادیثی درباره مطالعه، دانشاندوزی و اهمیت علم
پیامبر اکرم(ص):
فرمانبرداری از خداوند و عبادت ذات مقدس او به واسطه علم و آگاهی حاصل میشود. خیر و نیکی دنیا و آخرت در سایه دانش به دست میآید، در حالی که جهل و نادانی میتواند انسان را گرفتار شر و آسیبهای دنیا و آخرت کند.[بحار، جلد ۱، ص ۶۴]
حضرت علی(ع):
انسان خردمند شایسته است که اندیشه درست و نظر صائب افراد فرزانه را به تفکر خود بیفزاید و دانش خویش را با علم و آگاهی دانشمندان پیوند دهد.[غررالحکم، ص ۳۸۴]
حضرت علی(ع):
هر اندازه بر دانش انسان افزوده شود، توجه و مراقبت او نسبت به نفس خویش نیز بیشتر میشود و برای رسیدن به سعادت، صلاح و رستگاری، تلاش و کوشش بیشتری خواهد کرد.[مستدرک ۲، ص ۳۱۰]
حضرت علی(ع):
عقل که از ویژگیهای ویژه انسان و یکی از سرمایههای طبیعی اوست، با آموختن علم و کسب تجربه رشد کرده و افزایش مییابد.[غررالحکم، ص ۶۷]
رسول اکرم(ص):
روز خود را به گونهای آغاز و سپری کن که یا عالم باشی یا در مسیر آموختن دانش قرار داشته باشی؛ و از آن بپرهیز که عمرت در لذتهایی که موجب غفلت میشوند و کامیابیهای زیانآور سپری شود.[مشکوه الانوار، ص ۱۳۳]
حضرت علی(ع):
تملق و حسادت نسبت به مردم، از ویژگیهای انسانهای مؤمن نیست؛ مگر آنکه این رفتار در مسیر فراگیری علم و دانش باشد.[تحفالعقول، ص ۲۰۷]
حضرت علی(ع):
کسی که چیزی را نمیداند، نباید از آموختن آن خجالت و شرم داشته باشد.[بحار، جلد ۱، ص ۵۷]
حضرت علی(ع):
در دوران کودکی و خردسالی به فراگیری علم بپردازید تا در سالهای بزرگسالی به جایگاه برتری و سیادت دست پیدا کنید.[شرح بن ابیالحدید، جلد ۲۰، کلمه ۹۸، ص ۲۶۷]
حضرت علی(ع):
دانش و علوم آنقدر گستردهاند که نمیتوان بر همه آنها احاطه پیدا کرد و هیچ فردی قادر نیست تمام دانشها را فراگیرد؛ بنابراین بهتر است از میان علوم، دانشهای برتر و شایستهتر را انتخاب کرده و آنها را بیاموزید.[غررالحکم، ص ۲۶۵]
حضرت علی(ع):
بهترین چیزهایی که شایسته است جوانان فرا بگیرند، دانشها و مهارتهایی است که در دوران بزرگسالی به آنها نیاز خواهند داشت و بتوانند آموختههای دوران نوجوانی خود را در زندگی اجتماعی به کار بگیرند.[شرح بن ابیالحدید، جلد ۲۰، کلمه ۸۱۷]
حضرت علی(ع):
مردم هنگام خوردن غذا در شب چراغی روشن میکنند تا ببینند چه چیزی میخورند، اما در تغذیه روح و روان خود چنین دقتی ندارند. آنان باید چراغ عقل را با نور علم روشن کنند تا از خوردن غذای آلوده در امان بمانند و گرفتار پیامدهای جهل و نادانی در باورها و رفتارهای خود نشوند.[سفینه، ص ۸۴]
حضرت علی(ع):
ارزش و جایگاه وجود انسان به علم و ادب اوست. بنابراین در راه کسب دانش تلاش کنید، زیرا هر اندازه بر علم و ادب انسان افزوده شود، ارزش و قدر او نیز افزایش پیدا میکند.[مشکوه الانوار، ص ۱۳۵]
رسول اکرم(ص):
دانشآموزی و طلب علم بر هر مسلمانی واجب است و خداوند به حقیقت، دانشجویان و طالبان علم را دوست دارد.[اصول کافی، جلد ۱، ص ۸۳]
رسول اکرم(ص):
هرکس در مسیری قدم بردارد که هدفش جستوجوی دانش باشد، خداوند او را به راهی که به بهشت میرسد هدایت میکند. فرشتگان نیز از رضایت و خشنودی خود نسبت به طالب علم، بالهایشان را برای او فرود میآورند. برای دانشطلب، همه موجودات آسمان و زمین طلب آمرزش میکنند؛ حتی ماهیان دریا. فضیلت عالم بر عابد مانند برتری ماه شب چهارده بر ستارگان است. علما وارثان پیامبران هستند، زیرا پیامبران دینار و درهمی به ارث نگذاشتند، بلکه میراث آنان علم و دانش بود و هرکس از این میراث بهره بگیرد، بهرهای فراوان نصیبش شده است.[اصول کافی، جلد ۱، ص ۹۷]
حضرت علی(ع):
هر ظرفی با قرار گرفتن چیزی درون آن پر میشود، جز ظرف دانش؛ زیرا هرچه در آن دانش بیشتری جای گیرد، ظرفیت و گستردگی آن نیز بیشتر میشود.[نهجالبلاغه، حکمت ۲۰۵]
حضرت علی(ع):
حکمت، گمشده انسان مؤمن است؛ پس حکمت را فرا بگیر، حتی اگر آن را نزد منافقان بیابی.[نهجالبلاغه، حکمت ۸۰]
منبع: نشر معارف اهل بیت(ع)
کد مطلب 2278007
-
چرا در اسلام «دانستن» یک فضیلت بزرگ است؟؛ توصیههای پیامبر(ص) و امام علی(ع) درباره علمآموزی
-
حضرت معصومه(س) فقط «کریمه اهلبیت» نبود؛ روایت ۴ فضیلت از بانویی که الگوی ایمان و معرفت شد
-
نشانی گمشده کوچه بنیهاشم ؛ قم حرم کریمه اهل بیت
-
عملی که به گفته روایات میتواند مرگ را به تأخیر بیندازد؛ راز طولانی شدن عمر چیست؟